Ông Hoàng đi rừng không may trượt chân bị ngã phải vào viện cấp cứu. Vết thương nặng, điều trị đã 3 ngày rồi nhưng sức khỏe chưa tốt lên là mấy.
Ông Hoàng: Bà nó này, tôi thấy sức khỏe của mình không ổn mấy, sợ rằng không qua khỏi. Để tránh việc sau này con cháu tranh giành nhau tài sản, tôi muốn lập di chúc để phân chia tài sản cho chúng nó.
Bà Vân: Ông yên tâm đi, bác sỹ đã bảo rồi, hiện tại không có gì nguy hiểm đến tính mạng của ông đâu. Ông còn sống mấy chục năm nữa.
Ông Hoàng: Sức khỏe tôi thế nào tôi biết chứ, cứ lập di chúc cho yên tâm.
Bà Vân: Thế ông định chia tài sản thể nào.
Ông Hoàng: Tài sản tôi với bà chỉ có căn nhà đang ở là đáng giá thôi, tài sản đó ½ là của bà rồi, còn lại là của tôi, tôi sẽ chia đều cho hai thằng nhà mình.
Bà Vân: Ông nghĩ cũng phải, mình chia trước sau này chúng nó cứ thế mà thực hiện thôi, không phải phân chia nữa. Nhưng mà giờ ông đang nằm bệnh viện thế này thì làm sao là lập di chúc được.
Ông Hoàng: Tôi lập di chúc miệng thôi, bà gọi hết con cháu lại để tôi dặn dò.
Bà Vân: Ý là ông tuyên bố ý nguyện của ông trước mặt bọn trẻ à. Tôi sợ rằng như vậy sau này không phân chia được đâu.
Ông Hoàng: Sao lại không phân chia được. Tôi tuyên bố di chúc trước mặt con cháu, sau này con cháu cứ thế mà thực hiện thôi.
Bà Vân: Ông không thấy nhà ông Bình à. Mấy hôm trước đám con nhà ông ý còn đánh nhau vì việc phân chia tài sản đấy. Thằng cả nhà ông ý bảo ông Bình trước khi chết có trăn chối lại là để hết tài sản lại cho nó nên đòi sang tên hết tài sản cho nó nhưng bọn em nó thì không nghe, mà thằng cả nhà đấy cũng đã ra Ủy ban nhân dân xã để làm thủ tục phân chia di sản thừa kế theo di chúc miệng của ông Bình đấy mà cũng có được đâu.
Ông Hoàng: Bà nói cũng đúng, nhưng mà giờ tôi nằm đây làm sao mà đi lập di chúc được, tôi thấy mọi người vẫn lập di chúc miệng mà.
Bà Vân: Thôi, để mai tôi gọi cái Phương con chị Thanh đến, nó làm ở Ủy ban nhân dân xã, mà cũng làm tư pháp ở xã để nó hướng dẫn cho ông xem thế nào.
Ông Hoàng: Đúng rồi, mai bà gọi cái Phương đến để tôi hỏi xem sao.
Tối hôm sau, sau khi cơm nước xong, chị Phương vào viện thăm ông Hoàng.
Chị Phương: Cháu chào bác. Mấy hôm rồi công việc lu bu quá, chưa kịp vào thăm bác, hôm nay cũng đang định vào thăm bác thì bác Vân gọi cho cháu.
Ông Hoàng: Chào cháu.
Chị Phương: Nghe bác Vân nói bác định lập di chúc miệng để định đoạt tài sản của mình à.
Ông Hoàng: Đúng rồi. Bác ngã nằm đây, sợ rằng không qua khỏi nên muốn lập di chúc miệng để phân chia tài sản cho mấy em.
Chị Phương: Cháu thấy bác vẫn còn tỉnh táo lắm, chắc chắn là không ảnh hưởng đến tính mạng đâu. Mà lập di chúc miệng muốn có giá trị thì nó cũng phải có điều kiện đấy bác ạ.
Ông Hoàng: Điều kiện cơ á, bác tưởng cứ tuyên bố ý nguyện của mình trước bọn trẻ là được, lại còn đòi hỏi điều kiện gì nữa.
Chị Phương: Điều 629 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về di chúc miệng như sau:
“1. Trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể lập di chúc miệng.
2. Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ”.
Theo đó, chỉ khi một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản được thì mới lập di chúc miệng.
Bà Vân: Đấy tôi nói mà, không phải cứ lập di chúc miệng là được đâu. Mà bác sỹ nói ông chỉ là trấn thương phần mềm nên chưa chết được đâu, chưa lập di chúc miệng được đâu.
Chị Phương: Bên cạnh đó, Khoản 5 Điều 630 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về điều kiện hợp pháp của di chúc miệng như sau: “Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng”.
Theo quy định này, để di chúc miệng hợp pháp thì bác phải mời 02 người làm chứng để chứng kiến việc bác lập di chúc, 02 người làm chứng đó phải ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ, trong thời hạn 05 ngày làm việc, 02 người làm chứng phải đến tổ chức hành nghề công chứng hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã để xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ.
Ông Hoàng: Thế cơ à. Tôi lại không nghĩ di chúc miệng lại vẫn đòi điều kiện như vậy.
Bà Vân: Tôi nói rồi mà, nó phải có điều kiện chứ, chứ không thì “lời nói gió bay”, sau này lấy căn cứ đâu mà chia thừa kế.
Ông Hoàng: Tôi vẫn muốn lập di chúc miệng vì tôi thấy sức khỏe của mình không ổn, mai bà gọi cho tôi bọn trẻ đến, mời cho tôi bác Trưởng thôn và Trưởng Ban công tác Mặt trận nữa đến làm chứng cho tôi.
Chị Phương: Đối với người làm chứng cũng phải đáp ứng điều kiện bác nhé.
Ông Hoàng: Điều kiện gì vậy.
Chị Phương: Theo quy định tại Điều 632 Bộ luật Dân sự năm 2015, mọi người đều có thể làm chứng cho việc lập di chúc, trừ những người sau đây: (1) Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc; (2) Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc; (3) Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
Ông Hoàng: Bà nghe kỹ nhé, rồi mời người đáp ứng các điều kiện đấy đến làm chứng cho tôi.
Bà Vân: Ông Trưởng thôn và Trưởng Ban công tác Mặt trận là được rồi, không có liên quan gì đến việc lập di chúc của ông và đáp ứng các điều kiện như cháu Phương vừa nói.
Chị Phương: Nếu bác thấy rằng sức khỏe mình không tốt thì bác có thể lập di chúc miệng, mời đủ người làm chứng, sau đó những người làm chứng ra Ủy ban nhân dân xã chứng thực chữ ký. Nếu sau 03 tháng, kể từ thời điểm bác lập di chúc miệng mà bác vẫn còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng đó mặc nhiên bị hủy bỏ.
Ông Hoàng: Cháu giải thích bác đã hiểu rõ rồi. Để yên tâm bác vẫn lập di chúc miệng.
Chị Phương: Vâng. Nhưng cháu hy vọng rằng di chúc miệng của bác sẽ bị hủy bỏ.
Bà Vân: Chắc chắn là thế rồi, sức khỏe của ông sẽ tốt lên thôi.
Chị Phương: Thôi, cháu chào hai bác cháu về, chúc bác chóng bình phục.
Ông Hoàng, bà Vân: Chào cháu nhé, cảm ơn cháu đã hướng dẫn để bác có thể lập được di chúc miệng theo đúng quy định của pháp luật./.
NGƯỜI BIÊN SOẠN: Vũ Thị Minh Hiền
